Limit PCC rośnie z 1000 do 3000 zł: kiedy płaci się podatek od czynności cywilnoprawnych
Od 3 listopada 2026 sprzedaż rzeczy ruchomych o wartości rynkowej do 3000 zł jest zwolniona z PCC. Limit dla pożyczek zostaje na 1000 zł. Wyjaśniamy, które umowy podlegają PCC, kto płaci, jakie są stawki i jak złożyć PCC-3.
Po raz pierwszy od 2001 r. rośnie kwota, do której sprzedaż rzeczy ruchomych jest zwolniona z podatku od czynności cywilnoprawnych. Od 3 listopada 2026 r. limit wynosi 3000 zł zamiast 1000 zł. Zmianę wprowadza ustawa z 18 września 2026 r. o zmianie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, ustawy o PIT oraz ustawy o PCC (Dz.U. 2026 poz. 1354, ogłoszona 19 października 2026 r.).
Zmiana jest wąska. Dotyczy tylko sprzedaży rzeczy ruchomych. Pożyczki, zamiana, sprzedaż praw majątkowych i umowy spółki działają po staremu. Poniżej opisujemy, co dokładnie się zmienia i kiedy PCC trzeba zapłacić.
Co dokładnie się zmienia
Art. 3 nowelizacji: w art. 9 pkt 6 ustawy o PCC wyrazy „1000 zł” zastępuje się wyrazami „3000 zł”. Nowe brzmienie:
Art. 9. Zwalnia się od podatku następujące czynności cywilnoprawne: (…) 6) sprzedaż rzeczy ruchomych, jeżeli podstawa opodatkowania nie przekracza 3000 zł;
| Umowa zawarta do 2.11.2026 | Umowa zawarta od 3.11.2026 | |
|---|---|---|
| Zwolnienie sprzedaży rzeczy ruchomych | wartość rynkowa do 1000 zł | wartość rynkowa do 3000 zł |
| Stawka powyżej limitu | 2% od całej wartości | 2% od całej wartości (bez zmian) |
| Pożyczka (poza rodziną) | zwolniona do 1000 zł | zwolniona do 1000 zł (bez zmian) |
| Termin PCC-3 | 14 dni | 14 dni (bez zmian) |
Kiedy wchodzi w życie: art. 3 i art. 10 nowelizacji wchodzą w życie po 14 dniach od ogłoszenia, czyli 3 listopada 2026 r. Pozostała część ustawy (opłata miejscowa i uzdrowiskowa, zmiana w PIT) obowiązuje od 1 stycznia 2027 r. (art. 11).
Okres przejściowy: do czynności cywilnoprawnych dokonanych przed 3 listopada 2026 r. stosuje się przepisy dotychczasowe (art. 10). Liczy się data zawarcia umowy, a nie data zapłaty czy odbioru rzeczy. Gdy umowa przenosząca własność wykonuje wcześniejszą umowę zobowiązującą, obowiązek podatkowy powstaje przy umowie przenoszącej (art. 3 ust. 2 ustawy o PCC).
Jak liczyć limit
- Wartość rynkowa, nie cena z umowy. Podstawą jest wartość rynkowa rzeczy według przeciętnych cen w obrocie rzeczami tego samego rodzaju, z uwzględnieniem stanu i zużycia (art. 6 ust. 1 pkt 1 i ust. 2). Jeśli cena w umowie odbiega od rynku, urząd może wezwać do jej podwyższenia. Gdy wycena biegłego różni się o ponad 33% od wartości podanej przez podatnika, koszt opinii ponosi podatnik (art. 6 ust. 3–4).
- Próg, a nie kwota wolna. 3000 zł – zwolnione. 3001 zł – podatek od całości.
- Każda umowa osobno. Przepis odnosi się do podstawy opodatkowania danej sprzedaży i nie przewiduje rocznego sumowania. Rozbijanie jednej transakcji na kilka umów, żeby zmieścić się w limicie, to ryzyko sporu z urzędem.
Kiedy płaci się PCC – umowy objęte podatkiem
PCC podlegają m.in. (art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o PCC): umowy sprzedaży i zamiany rzeczy oraz praw majątkowych, pożyczki pieniędzy lub rzeczy oznaczonych co do gatunku, darowizny w części przejętych długów i ciężarów, umowy dożywocia, działy spadku i zniesienie współwłasności (w części spłat i dopłat), ustanowienie hipoteki, odpłatnego użytkowania i służebności, depozyt nieprawidłowy oraz umowy spółki. Podatkowi podlegają też zmiany tych umów podwyższające podstawę opodatkowania.
| Czynność | Kto płaci (art. 4) | Stawka (art. 7) |
|---|---|---|
| Sprzedaż nieruchomości i rzeczy ruchomych | kupujący | 2% |
| Sprzedaż innych praw majątkowych (np. udziałów, wierzytelności) | kupujący | 1% |
| Zamiana | obie strony solidarnie | 2% lub 1% (od rzeczy/prawa z wyższym podatkiem) |
| Pożyczka, depozyt nieprawidłowy | biorący pożyczkę / przechowawca | 0,5% |
| Ustanowienie hipoteki (wierzytelność istniejąca) | składający oświadczenie | 0,1% |
| Ustanowienie hipoteki (wierzytelność nieustalona) | składający oświadczenie | 19 zł |
| Umowa spółki i jej zmiana | spółka (przy spółce cywilnej – wspólnicy) | 0,5% |
Limit 3000 zł nie obejmuje zamiany ani sprzedaży praw majątkowych – zwolnienie dotyczy wyłącznie sprzedaży rzeczy ruchomych.
Kiedy PCC nie powstaje mimo umowy
Najważniejsze dla firm jest wyłączenie z art. 2 pkt 4 ustawy o PCC. Czynności inne niż umowa spółki nie podlegają PCC:
- w zakresie, w jakim są opodatkowane VAT – zakup od czynnego podatnika VAT na fakturze z VAT,
- jeżeli choć jedna strona jest zwolniona z VAT z tytułu tej czynności – np. sprzedawca korzystający ze zwolnienia z VAT sprzedaje towar w ramach działalności. Wyjątki: sprzedaż i zamiana nieruchomości oraz niektórych praw do lokali, a także sprzedaż udziałów i akcji w spółkach handlowych – te podlegają PCC.
PCC płaci się więc najczęściej przy zakupie od osoby prywatnej, która nie działa jako podatnik VAT, np. przy zakupie używanego samochodu, maszyny czy sprzętu z ogłoszenia.
Pożyczki – tu limit 3000 zł nie działa
Nowelizacja nie zmienia zwolnień dla pożyczek z art. 9 pkt 10 ustawy o PCC:
| Kto pożycza | Zwolnienie | Warunki |
|---|---|---|
| Najbliższa rodzina („grupa zerowa”: małżonek, zstępni, wstępni, pasierb, rodzeństwo, ojczym, macocha) | bez limitu kwoty | do 36 120 zł (sumowane od tej samej osoby za bieżący rok i 5 poprzednich lat) – bez warunków (lit. c); powyżej – PCC-3 w ciągu 14 dni i pieniądze przelewem na rachunek (lit. b) |
| Pozostałe osoby z I grupy podatkowej (np. zięć, synowa, teściowie) | do 36 120 zł | na zasadach ustawy o podatku od spadków i darowizn (lit. c) |
| Inne osoby (znajomi, dalsza rodzina, kontrahenci) | do 1000 zł | lit. d – limit bez zmian |
| Wspólnik (akcjonariusz) → spółka kapitałowa | zwolnione | lit. i |
| Bank, firma pożyczkowa (usługa zwolniona z VAT) | PCC nie powstaje | art. 2 pkt 4 lit. b |
Kwotę 36 120 zł określa art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn.
PCC-3: termin i sposób rozliczenia
- Termin: deklaracja PCC-3 i zapłata podatku w ciągu 14 dni od powstania obowiązku podatkowego, zwykle od dnia zawarcia umowy (art. 10 ust. 1).
- PCC-4 (deklaracja zbiorcza): jeśli w miesiącu zawierasz co najmniej trzy pożyczki lub sprzedaże rzeczy ruchomych bądź praw majątkowych, a ostatnia następuje w ciągu 14 dni od pierwszej, możesz złożyć zbiorczą deklarację do 7. dnia następnego miesiąca (art. 10 ust. 1a).
- Notariusz przy umowie w formie aktu notarialnego (np. zakup nieruchomości) jest płatnikiem i sam pobiera podatek (art. 10 ust. 2).
- Gdzie: do urzędu skarbowego właściwego dla miejsca zamieszkania lub siedziby kupującego albo pożyczkobiorcy. Przy nieruchomościach właściwy jest urząd według jej położenia (art. 12). PCC-3 można złożyć w e-Urzędzie Skarbowym (e-Deklaracje → PCC).
Przykłady
- Laptop z ogłoszenia za 2 800 zł dla firmy, umowa zawarta 10.11.2026 – zwolniony z PCC (przy umowie z 30.10.2026 kupujący zapłaciłby 56 zł).
- Meble biurowe od osoby prywatnej za 3 200 zł – 3 200 zł × 2% = 64 zł, PCC-3 w ciągu 14 dni.
- Używany samochód od osoby prywatnej za 40 000 zł – 2% = 800 zł (więcej o samochodzie w firmie w tym artykule).
- Pożyczka od znajomego 2 000 zł – limit nadal 1000 zł, więc 0,5% = 10 zł i PCC-3.
- Wspólnik pożycza 50 000 zł swojej spółce z o.o. – zwolnione (art. 9 pkt 10 lit. i).
Podsumowanie
Od 3 listopada 2026 r. zakup rzeczy ruchomej od osoby prywatnej o wartości rynkowej do 3000 zł nie wymaga PCC-3 ani zapłaty podatku. Powyżej limitu płacisz 2% od całej wartości. Pożyczki, zamiana i sprzedaż praw majątkowych podlegają dotychczasowym zasadom. Przed zakładaniem spółki sprawdź też PCC od umowy spółki – piszemy o tym przy zakładaniu spółki przez S24. W Profais w ramach KPiR i pełnej księgowości sprawdzamy, czy zakup lub pożyczka w firmie wymaga PCC, i pilnujemy 14-dniowego terminu. Wystarczy, że prześlesz nam umowę od razu po jej zawarciu.
Źródła: Ustawa z 18.09.2026 o zmianie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz.U. 2026 poz. 1354), ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych – tekst jednolity (Dz.U. 2026 poz. 191), ustawa o podatku od spadków i darowizn – tekst jednolity (Dz.U. 2024 poz. 1837), podatki.gov.pl – formularze PCC, gov.pl – zapłać PCC (PCC-3).
